Incoterms® to jedyny wspólny język, w którym sprzedawca i kupujący mogą opisać podział obowiązków niezależnie od kraju, branży i lokalnych zwyczajów handlowych. Problem w tym, że trzy litery w kontrakcie często wyglądają znacznie prościej, niż działają w praktyce.
Reguła może wskazywać miejsce dostawy, a jednocześnie pozostawiać transport do zapłaty po drugiej stronie. Może przenieść ryzyko, zanim towar dopłynie do miejsca wymienionego w nazwie. Może też dobrze brzmieć w ofercie, ale kompletnie nie pasować do sposobu, w jaki fizycznie przekazywany jest kontener.
Czym są Incoterms®?
Terminy handlowe Incoterms® określają prawa i obowiązki sprzedawcy oraz kupującego w procesie międzynarodowego transportu. Regulują przede wszystkim podział kosztów, organizację poszczególnych etapów przewozu oraz moment przejścia ryzyka utraty lub uszkodzenia towaru.
Zapisywane są skrótowo, trzema literami: EXW, FCA, FOB, CIF, DAP i tak dalej. Każdy skrót opisuje kompletny zestaw zasad, który można wskazać w kontrakcie bez tworzenia od początku osobnej instrukcji dla każdej transakcji.
Incoterms® nie określają momentu przejścia własności towaru, warunków płatności, gwarancji, kar umownych ani praw własności intelektualnej. Te elementy muszą zostać opisane osobno. Sama reguła Incoterms® nie zastępuje kompletnej umowy.
Skąd się w ogóle wzięły?
Gdy handel międzynarodowy zaczął szybko rosnąć, te same określenia handlowe były rozumiane inaczej w różnych krajach. Sprzedawca mógł zakładać, że jego odpowiedzialność kończy się na nabrzeżu, podczas gdy kupujący był przekonany, że obejmuje ona również załadunek na statek.
Brak wspólnego słownika oznaczał spory, opóźnienia i koszty. Międzynarodowa Izba Handlu stworzyła więc jednolite reguły, które miały opisywać ten sam podział obowiązków niezależnie od miejsca zawarcia transakcji. Pierwszą edycję opublikowano w 1936 roku, a obecnie używana wersja to Incoterms® 2020.
„Incoterms” jest zarejestrowanym znakiem towarowym Międzynarodowej Izby Handlu. W codziennej korespondencji znak ten często się pomija, ale pełny zapis pozostaje formalnie poprawną nazwą systemu reguł.
Jedenaście reguł, dwie grupy
Incoterms® 2020 obejmują jedenaście reguł. Dzielą się one według jednego podstawowego kryterium: czy mogą zostać użyte przy dowolnym rodzaju transportu, czy wyłącznie w przewozie morskim i śródlądowym.
Uniwersalne
- EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU i DDP,
- działają w transporcie drogowym, kolejowym, lotniczym, morskim i multimodalnym,
- punktem odniesienia jest określone miejsce przekazania lub dostawy.
Morskie
- FAS, FOB, CFR i CIF,
- są przeznaczone wyłącznie dla transportu morskiego i śródlądowego,
- punktem odniesienia jest nabrzeże lub pokład statku.
Kontener jest zwykle przekazywany operatorowi terminala wcześniej, niż trafia na pokład statku. Dlatego popularna reguła morska nie zawsze odpowiada faktycznemu momentowi, w którym sprzedawca traci kontrolę nad towarem. W transporcie kontenerowym warto szczególnie uważnie porównywać FOB z FCA, CFR z CPT oraz CIF z CIP.
ICC mówi jedno. Rynek kontenerowy od lat robi drugie.
W teorii wybór wygląda prosto: przy ładunku przekazywanym na terminalu lepiej pasuje FCA niż FOB, a przy opłaconym przewozie kontenerowym CPT lub CIP często dokładniej opisują rzeczywisty proces niż CFR lub CIF. W praktyce oferty „FOB Shanghai”, „CIF Gdynia” i EXW nadal są codziennym językiem handlu.
Zobacz, dlaczego rynek nie słucha ICC →Jak czytać tę serię?
Każdy z jedenastu artykułów ma tę samą strukturę. Dzięki temu możesz porównywać reguły między sobą, zamiast za każdym razem przebijać się przez zupełnie inny sposób opisu.
Oś odpowiedzialności
Pokazuje drogę od zakładu sprzedawcy do miejsca odbioru oraz punkt, w którym przechodzą koszty i ryzyko. W grupie C zobaczysz, dlaczego te dwa momenty nie są tym samym.
Cztery pytania
Kto organizuje transport? Kiedy przechodzi ryzyko? Jak dzielą się koszty? I czy dana reguła rzeczywiście pasuje do przewozu kontenerowego?
Zanim wybierzesz trzy litery
Dobrze dobrana reguła sprawia, że transport jest bardziej przewidywalny. Źle dobrana, a jeszcze częściej źle zrozumiana, tworzy lukę pomiędzy tym, czego spodziewały się strony, a tym, co faktycznie wynika z kontraktu.
Nie musisz czytać całej serii od początku do końca. Możesz przejść bezpośrednio do reguły użytej w aktualnej transakcji. Warto jednak najpierw zobaczyć wszystkie jedenaście obok siebie, ponieważ dopiero porównanie pokazuje, gdzie naprawdę zmienia się odpowiedzialność.
Poznałeś podstawy. Teraz zobacz cały obraz.
Otwórz wszystkie 11 reguł w jednym miejscu. Porównaj poziom kosztów i ryzyka kupującego, moment przekazania odpowiedzialności oraz dopasowanie do transportu kontenerowego.
Przejdź do Centrum Incoterms® →